Schiermonnikoog aan het water

Schiermonnikoog is het meest oostelijke Waddeneiland van Nederland en vormt sinds 1989 als eerste officieel aangewezen nationaal park van het land één groot natuurgebied van duin, kwelder en strand. De gemeente telt ruim 900 inwoners in één dorp en is alleen bereikbaar met de veerboot vanaf Lauwersoog; op het eiland zelf rijden nauwelijks auto's. Jachthaven Waddenhaven Schiermonnikoog / De Oude Veerdam ligt aan de zuidwestkant, een echte getijdehaven midden in de Waddenzee. Van hier fiets je zo naar het Oosterstrand, het breedste strand van Nederland, of naar een van de twee negentiende-eeuwse vuurtorens bij het dorp. Volg via Jouw Haven al het nieuws over jachthavens, watersport en vaarevenementen in de gemeente Schiermonnikoog.

Schiermonnikoog aan het water: ligging en bereikbaarheid

Schiermonnikoog is het meest oostelijke van de Nederlandse Waddeneilanden en ligt in de provincie Fryslân, al is de gemeente sinds haar ontstaan in 1949 volledig op zichzelf aangewezen: geen buurgemeenten op land, alleen de Waddenzee aan de ene kant en de Noordzee aan de andere. Het eiland telt ruim 900 inwoners op 40,5 vierkante kilometer land, verreweg het grootste deel daarvan duin, kwelder en strand. Dat maakt het eiland fors groter dan het inwonertal doet vermoeden – een groot deel van de ruimte is onbewoonde natuur.

De enige manier om er te komen is de veerboot van rederij Wagenborg Passagiersdiensten vanaf Lauwersoog, in de provincie Groningen: de gewone boot doet er zo’n drie kwartier over, de snelboot Esonborg ongeveer twintig minuten. Sinds mei 2025 rijdt er bij aankomst een bus naar het dorp. Op het eiland zelf mogen alleen bewoners een auto gebruiken – bezoekers ontdekken het eiland lopend of per fiets, wat de rust direct voelbaar maakt zodra je van de boot stapt.

Bezienswaardigheden op Schiermonnikoog

Het hele eiland vormt Nationaal Park Schiermonnikoog, dat in 1989 als eerste officiële nationaal park van Nederland werd aangewezen. Het oostelijke deel is een streng beschermd natuurgebied dat tijdens het broedseizoen beperkt toegankelijk is, met duinen, kwelders en een enorme diversiteit aan trekvogels. Het eiland was bovendien het laatste deel van Nederland dat werd bevrijd, op 11 juni 1945, ruim een maand na de rest van het land – een geschiedenis die teruggaat tot de bezetting en versterking door Duitse troepen tijdens de oorlog.

Het huidige dorp dateert pas van 1756. Het oorspronkelijke dorp Westerburen, verderop gelegen, werd door zware stormvloeden in 1717 en 1720 overspoeld en moest worden opgegeven; de nieuwe nederzetting Oosterburen groeide uit tot het dorp dat nu simpelweg Schiermonnikoog heet.

Bij het dorp staan twee negentiende-eeuwse vuurtorens, in 1853-1854 gebouwd in opdracht van koning Willem III: de rode Noordertoren is nog altijd in gebruik, terwijl de witte Zuidertoren – ooit een watertoren en later een antennemast – nu als museum dienstdoet. Het Oosterstrand, aan de oostkant van het eiland, geldt als het breedste strand van Nederland.

Gezellige Horeca aan het Water

Tussen de duinen aan de oostkant van het eiland, vlak bij het strand, ligt Strandpaviljoen De Marlijn, een vaste pleisterplaats voor strandwandelaars en fietsers. Check bij minder stabiel weer of buiten het hoogseizoen vooraf de openingstijden.

Dichter bij de vuurtorens en de Westerplas ligt Paviljoen Paal 3, een strandtent met uitzicht over zee waar je terechtkunt voor een lunch of een drankje na een wandeling langs de kust; check de actuele openingstijden, want die wisselen per seizoen. Beide paviljoens zijn typisch voor het eiland: eenvoudig, aan het water, en alleen te voet of per fiets te bereiken – passend bij een plek zonder auto’s.

Waarom Overnachten in een Jachthaven op Schiermonnikoog?

Jachthaven Waddenhaven Schiermonnikoog / De Oude Veerdam ligt aan de zuidwestkant van het eiland, bij de oude veerdam, met zo’n 120 ligplaatsen, douches, wifi, walstroom, een wasserette en een eigen restaurant op het terrein. Het is een echte getijdehaven: invaren kan alleen van ongeveer twee uur vóór tot twee uur ná hoogwater, en bij laagwater valt de haven grotendeels droog. Charterschepen die liever bewust willen drooglopen, kunnen aanleggen aan de kop van de oude veerdam zelf.

Wie hier overnacht, ligt midden in de Waddenzee met het Nationaal Park binnen handbereik: ‘s ochtends het getij checken, overdag fietsen naar het Oosterstrand of een van de vuurtorens, en ‘s avonds terug aan boord met de rust van een eiland waar nauwelijks een auto rijdt. Voor wie zelf de Waddenzee op wil: de ondiepe, sterk wisselende geulen rond het eiland vragen om goede voorbereiding en actuele getijdeninformatie, iets wat voor vrijwel elke haven in dit gebied geldt – vraag bij twijfel de havenmeester om advies voordat je vertrekt.