Veendam aan het water

Veendam ligt midden in de Groninger Veenkoloniën, waar het Oosterdiep dwars door de gemeente naar Wildervank loopt. Vanaf de drie jachthavens tussen Veendam en Wildervank vaar je zo het uitgestrekte vaarwegennetwerk van de Veenkoloniën op, langs monumentale koopmanshuizen en de karakteristieke gele ophaalbrug. In de negentiende eeuw kwam ruim zestig procent van de Nederlandse zeeschepen uit deze streek, een geschiedenis die vandaag nog te zien is in het Veenkoloniaal Museum. Wie liever aan wal blijft, wandelt door het beschermde dorpsgezicht langs het Boven Oosterdiep of geniet van een terras aan het water. Volg via Jouw Haven al het nieuws over jachthavens, watersport en vaarevenementen in de gemeente Veendam.

De gemeente telt ruim 27.800 inwoners op een oppervlakte van bijna 79 vierkante kilometer, waarvan zo’n 2,7 vierkante kilometer water. Veendam en Wildervank ontstonden als veenkoloniën: linten van bebouwing langs kanalen die werden gegraven om turf af te voeren. Dat verleden is nog altijd zichtbaar in het beschermde dorpsgezicht rond het Oosterdiep.

Veendam aan het water: ligging en bereikbaarheid

De gemeente omvat naast de hoofdplaatsen Veendam en Wildervank ook kleinere kernen als Ommelanderwijk, Bareveld en Borgercompagnie. Sinds 2011 heeft de gemeente weer een treinverbinding met Groningen, twee keer per uur bediend door Arriva. Veendam grenst aan Midden-Groningen, Pekela, Stadskanaal en de Drentse gemeente Aa en Hunze.

Wildervank ontleent zijn naam aan Egbert Wildervanck, die in de zeventiende eeuw het octrooi kreeg om het veen hier af te graven en er een kanaal voor te laten graven. De karakteristieke lintbebouwing langs het Oosterdiep en Verlaat, met de huizen in een rechte lijn achter de gracht, is een rechtstreeks gevolg van die manier van verkavelen.

Het Oosterdiep loopt dwars door Veendam en Wildervank en vormt de ruggengraat van het vaarwegennetwerk. Tussen beide plaatsen liggen de drie jachthavens van de gemeente, van waaruit je zo aansluit op de talrijke kanalen van de Groninger Veenkoloniën richting Stadskanaal en Winschoten. Wie liever zelf de kano of sloep pakt, kan de officiële vaarroute langs het Oosterdiep volgen, met meerdere op- en afstapplaatsen tussen Veendam en Wildervank.

Bezienswaardigheden in Veendam

Een deel van het Oosterdiep is een beschermd dorpsgezicht: bij de gele ophaalbrug staan vier statige koopmanshuizen uit rond 1900, gebouwd door de scheepvaart- en handelsfamilies die de streek rijk maakten. In de negentiende eeuw kwam meer dan zestig procent van de Nederlandse zeeschepen uit de Groninger Veenkoloniën, met Wildervank als een van de bekendste scheepsbouwplaatsen.

Die geschiedenis is te zien in het Veenkoloniaal Museum, gevestigd in een statig schoolgebouw uit 1911 aan het Museumplein. Vlakbij herinnert een monument aan dominee Anthony Winkler Prins, samensteller van de eerste geïllustreerde encyclopedie van Nederland en geboren in de gemeente.

De maritieme geschiedenis reikt verder dan de museumzalen: transportbedrijf Koninklijke Wagenborg, tegenwoordig een van de grotere Nederlandse rederijen, werd in 1898 opgericht door de in Veendam geboren Egbert Wagenborg. Ook warenhuisketen Vroom & Dreesmann vindt hier zijn oorsprong, via oprichter Willem Vroom.

Gezellige Horeca aan het Water

Aan het Boven Oosterdiep, met de voeten bijna in het water, zit Ristorante La Fontana, een Italiaans restaurant met een sfeervolle tuin en een terras aan de kade.

Bij het park in het centrum ligt Brouwhotel Parkzicht, een hotel-restaurant met een eigen bierbrouwerij, ideaal voor een diner na een dag varen op het Oosterdiep.

Waarom Overnachten in een Jachthaven in Veendam?

Wie een nacht wil doorbrengen tussen Veendam en Wildervank, kan terecht bij Jachthaven Molenstreek, een gemeentelijke haven op loopafstand van het centrum, of bij Watersportbedrijf Vertrouwen aan de Bareveldkade. Ook Jachthaven Schipperskwartier, sinds 1993 in handen van een stichting van watersporters, ligt aan het Oosterdiep in Wildervank.

Vanuit elke haven vaar je zo het Oosterdiep op richting de rest van de Groninger Veenkoloniën. De buurgemeente Midden-Groningen ligt vlak naast de gemeente en is eveneens goed te bevaren. De provinciepagina van Groningen geeft een overzicht van alle jachthavens en gemeenten in de provincie.