Laagwater op de IJssel: eenrichtingsverkeer dreigt en 300 kilometer omvaren

ZUTPHEN – Het laagwater op de IJssel houdt deze nazomer aan, en dat merken vaarders op het traject tussen Zutphen en Arnhem. Rijkswaterstaat houdt al enkele weken rekening met eenrichtingsverkeer op de Boven-IJssel: zodra de rivier te ondiep wordt, mag de scheepvaart daar nog maar één kant op. Beroepsschepen die verkeerd zitten, moeten dan een omweg van zo’n 300 kilometer maken. Met wat extra voorbereiding blijft een najaarstocht over de rivier gelukkig goed te doen.

De waterstand van de IJssel is voor de tijd van het jaar uitzonderlijk laag. Rijkswaterstaat meet elke dag de minst gepeilde diepte – de kleinste afstand tussen de rivierbodem en het wateroppervlak – en die kruipt richting een kritische grens. Zakt de diepte onder de 1,45 meter, dan gaat op de Boven-IJssel per direct eenrichtingsverkeer in.

Eenrichtingsverkeer tussen Zutphen en Arnhem

Het gaat om het stuk tussen de monding van het Twentekanaal bij Zutphen en de IJsselkop bij Arnhem. Wordt de vaargeul te smal en te ondiep, dan mogen schepen daar alleen nog van Zutphen richting Arnhem varen: de opvaart. De tegenovergestelde richting, van Arnhem terug naar Zutphen, gaat dan tijdelijk op slot. In een aantal bochten geldt nu al dat schepen elkaar niet mogen inhalen of passeren. Bij de IJsselkop komt bovendien doorlopende begeleiding om het verkeer in goede banen te leiden.

300 kilometer omvaren

Voor de beroepsvaart heeft de maatregel flinke gevolgen. Een schip uit Duitsland dat normaal via de IJssel naar het noorden vaart, moet bij eenrichtingsverkeer een lange lus maken: over de Waal naar Tiel, dan het Amsterdam-Rijnkanaal op naar Amsterdam, via de Oranjesluizen en het Markermeer naar Lelystad, door de Houtribsluizen het IJsselmeer op en ten slotte via het Ketelmeer weer de IJssel in. Bij elkaar zo’n 300 kilometer extra. Voor de recreatievaart is die omweg zelden nodig, maar het laat wel zien hoe krap het op de rivier is geworden.

Laagwater IJssel: wat het betekent voor de recreatievaart

Pleziervaarders hebben minder diepgang dan een geladen vrachtschip, dus wie met een sloep, motorjacht of kajuitzeiler op pad gaat, kan meestal gewoon varen. Toch vraagt de lage IJssel om oplettendheid. De vaargeul is smaller, buiten de betonning ligt het water snel te ondiep en bij kribben en oevers vallen zandplaten droog. Houd daarom netjes de vaargeul aan, geef de beroepsvaart de ruimte en reken op wat extra drukte op de smalle stukken.

Een paar praktische punten voor onderweg:

• Check elke ochtend de minst gepeilde diepte. Rijkswaterstaat publiceert die dagelijks om 08.00 uur op Teletekst 720 en op vaarweginformatie.nl.
• Bekijk vooraf de actuele stremmingen en bedientijden van de bruggen en sluizen op je route.
• Plan ruime rustpunten in. In Zutphen en bij de passantenhaven van Doesburg lig je zo aan de kade.
• Twijfel je over de diepte? Kies dan voor een alternatief zoals het IJsselmeer of de Randmeren, waar het waterpeil stabieler is.

Hoe lang houdt het lage water nog aan?

Hoe lang het laagwater op de IJssel aanhoudt, hangt vooral af van de regen die stroomopwaarts in Duitsland valt. Zolang de aanvoer van de Rijn laag blijft, zakt ook de IJssel verder weg. Rijkswaterstaat kan het eenrichtingsverkeer per dag in- of uitschakelen op basis van de gemeten diepte. Houd de berichten voor de scheepvaart daarom goed in de gaten, zeker als je een meerdaagse tocht plant. Soms scheelt een tussenstop of een dagje wachten net dat beetje water dat je onder de kiel nodig hebt.

Slim plannen, en toch genieten

Het lage water hoort bij een droge nazomer en kan nog wekenlang aanhouden. Vervelend voor de planning, maar de Gelderse IJssel laat zich er van zijn mooiste kant zien: rustige oevers, brede uiterwaarden en gouden avondlicht boven het water. Wie de tips ter harte neemt, maakt er een ontspannen najaarstocht van. Meer weten over varen op de lage rivier? Lees ook onze eerdere antwoorden over een najaarstocht op de lage IJssel.

De actuele situatie en de precieze voorwaarden voor het eenrichtingsverkeer staan in het nieuwsbericht van Rijkswaterstaat.