Opsterland aan het water

Opsterland is een landelijke gemeente in Zuidoost-Friesland, met Gorredijk als grootste kern en Beetsterzwaag als gemeentelijk centrum. De gemeente ligt te midden van bossen, weilanden en vaarwater, met de Opsterlandse Compagnonsvaart als belangrijkste doorgaande vaarroute. Gorredijk ontstond als turfhandelsplaats langs deze compagnonsvaart en groeide uit tot het grootste dorp van de gemeente, met de bijnaam 'De Stripe'. In Beetsterzwaag liggen statige landhuizen en states te midden van bos, een erfenis van rijke Friese families uit vroeger eeuwen. Volg via Jouw Haven al het nieuws over jachthavens, watersport en vaarevenementen in de gemeente Opsterland.

Ligging en landschap

De gemeente Opsterland ligt in Zuidoost-Friesland, ingeklemd tussen De Friese Wouden en het merengebied van Zuidwest-Friesland en het aangrenzende Drenthe. Het is een van de groenste gemeenten van Friesland: bossen, houtwallen, beekdalen en veenweiden wisselen elkaar af, heel anders dan het open weidelandschap dat Friesland elders kenmerkt. Dwars door de gemeente loopt de Opsterlandse Compagnonsvaart, ooit gegraven voor het vervoer van turf uit de hoogveengebieden en nu een geliefde vaarroute voor pleziervaart tussen Gorredijk, Beetsterzwaag, Ureterp en verder richting Appelscha en de Drentse Hoofdvaart. De gemeente telt ruim dertigduizend inwoners, verspreid over dorpen als Gorredijk, Beetsterzwaag, Ureterp, Frieschepalen, Wijnjewoude, Hemrik, Lippenhuizen, Langezwaag, Tijnje, Terwispel en Bakkeveen. Grote open natuurgebieden als het Drents-Friese Wold en de Duurswouderheide grenzen aan Opsterland en geven de gemeente een landelijk, bosrijk karakter. Bij Wijnjewoude en Bakkeveen gaan de bossen over in heide en zandverstuivingen, een landschapstype dat in de rest van Friesland nauwelijks voorkomt. Meer informatie over de gemeente is te vinden op de officiële website van Opsterland.

Bezienswaardigheden

Het dorp Gorredijk, met de bijnaam ‘De Stripe’, ontstond in de zeventiende eeuw als handelsplaats langs de Opsterlandse Compagnonsvaart en groeide uit tot het grootste dorp van de gemeente. Het centrum heeft nog altijd fraaie negentiende-eeuwse gevels langs de vaart, een herinnering aan de bloeiperiode van de turfhandel en scheepvaart die het dorp welvaart bracht. Wie meer wil weten over die geschiedenis kan terecht bij Museum Opsterlân, dat de streekgeschiedenis van handel, landbouw en kunst in het gebied toont. Een paar kilometer verderop ligt Beetsterzwaag, bekend om zijn negentiende-eeuwse states en buitenplaatsen die ooit toebehoorden aan rijke Friese families en nog altijd het dorpsbeeld bepalen. Het meest aansprekende voorbeeld is Landgoed Lauswolt, een statig landhuis in een park met oude bomen, tegenwoordig een bekroond hotel-restaurant. Ook het dorp Ureterp, in het Fries Oerterp genoemd, en het natuurgebied rond de Prinsedobbe, een pingoruïne uit de laatste ijstijd, zijn de moeite van een bezoek waard. Richting Bakkeveen liggen uitgestrekte bos- en heidegebieden die aansluiten op het Drents-Friese Wold, populair bij wandelaars en mountainbikers. Voor fiets- en wandelroutes door de hele regio is VVV Zuidoost Friesland een goed startpunt.

Eten en drinken aan het water

Wie na een vaardag in de regio Gorredijk wil eten, vindt in het centrum diverse eetgelegenheden rond de vaart, op loopafstand van de passantenhaven. Voor een bijzonder diner is Landgoed Lauswolt in Beetsterzwaag een vaste waarde in Zuidoost-Friesland, met een restaurant dat al jaren tot de top van de regio gerekend wordt en een mooi park waarin na te genieten valt. Ook in de dorpskern van Gorredijk zelf, rond de bruggen over de Opsterlandse Compagnonsvaart, liggen cafés en restaurants met terras aan het water, ideaal voor een pauze tijdens een vaartocht of fietstocht door Opsterland. In de kleinere dorpen zoals Wijnjewoude en Ureterp zijn daarnaast gezellige dorpscafés te vinden, vaak met een eigen, lokale sfeer.

Varen in Opsterland

De Passantenhaven Kalkovens Gorredijk ligt midden in het dorp, aan de Opsterlandse Compagnonsvaart, vlak bij het centrum met winkels en horeca. Vanaf hier is de vaarroute in beide richtingen goed te volgen: westwaarts via Beetsterzwaag en Drachten richting het Friese merengebied, oostwaarts via Appelscha richting de Drentse Hoofdvaart. De compagnonsvaart is een rustige, groene vaarroute door bos en weiland, met meerdere bruggen en sluizen onderweg, en vormt daarmee een aantrekkelijk alternatief voor de drukkere Friese meren verderop. Onderweg passeren vaarders karakteristieke ophaalbruggen en sluizen die nog herinneren aan de tijd van de turfvaart. Voor wie Opsterland combineert met een tocht door de buurgemeenten: in het aangrenzende Smallingerland ligt Drachten met zijn eigen jachthavens, en in Heerenveen sluit de vaarroute aan op het bredere Friese vaarwegennet richting de Friese meren. Opsterland maakt deel uit van de provincie Fryslân, met honderden kilometers aan bevaarbaar water en tientallen jachthavens.