Smallingerland aan het water

Smallingerland is een waterrijke gemeente in Zuidoost-Fryslân, genoemd naar het meer de Smalle Ee dat midden in het gebied ligt. Hoofdplaats Drachten heeft met Jachthaven De Drait de grootste jachthaven van de gemeente, terwijl kleinere havens bij Oudega, Smalle Ee en De Veenhoop toegang geven tot de Friese meren en Nationaal Park De Alde Feanen. Vanaf het water is de gemeente een ideale uitvalsbasis om zowel de levendige stad Drachten als de rustige veengebieden te ontdekken. Wie hier aanmeert, vindt gezellige terrassen aan het water en een rijke geschiedenis van veenwinning en waterbeheer. Volg via Jouw Haven al het nieuws over jachthavens, watersport en vaarevenementen in de gemeente Smallingerland.

Smallingerland ligt in Zuidoost-Fryslân en dankt zijn naam aan de Smalle Ee, een van de meren die de gemeente doorkruisen. Naast de Smalle Ee liggen ook de Monnike Ee, de Wijde Ee en de Kromme Ee binnen de gemeentegrenzen, samen goed voor ongeveer 900 hectare water op een totale oppervlakte van ruim 12.600 hectare. De gemeente telt veertien kernen, waaronder Drachten, Oudega, Smalle Ee, De Veenhoop, Rottevalle en Kortehemmen, en had begin 2026 zo’n 57.000 inwoners.

De streek dankt haar ontstaan grotendeels aan de turfwinning: in 1668 richtten grietman Aulus van Haersma en enkele partners de Hemminga Veencompagnie op, die de vervening rond Drachten op gang bracht. Het hedendaagse Drachten combineert die geschiedenis met een modern karakter, onder meer zichtbaar aan de Blue Star, een voormalige fabriekshal die nu dienstdoet als cultureel bedrijfsverzamelgebouw.

Smallingerland aan het water: ligging en bereikbaarheid

Vanaf Drachten is de gemeente uitstekend bereikbaar via het water. Jachthaven De Drait ligt aan de rand van de stad en is te bereiken via de vaarroute tussen Drachten en de Friese meren, met de A7 vlakbij voor wie liever over de weg komt. Midden in het centrum verbindt de Drachtstervaart de stad met dat vaarnetwerk, terwijl kleinere passantenhavens bij Smalle Ee en Oudega toegang geven tot rustiger water.

Aan de zuidkant van het dorp Oudega werkt de gemeente aan het project “Oudega aan het water”: een nieuw meer van ongeveer 45 hectare moet het dorp rechtstreeks met open vaarwater verbinden. Bij De Veenhoop, in het zuidwesten van de gemeente, grenst het water direct aan Nationaal Park De Alde Feanen; van april tot oktober vaart er een voetveer over de Grytmansrak naar het park. Zo vormt de gemeente een schakel tussen de bedrijvigheid van Drachten en de rust van de Friese veenplassen.

Bezienswaardigheden in Smallingerland

In Drachten trekt Museum Dr8888 bezoekers met een collectie 20e-eeuwse kunst rond Dada en De Stijl, met werk van onder anderen Theo van Doesburg en de gebroeders Rinsema, en met het naastgelegen Doesburg-Rinsemahuis dat volledig in De Stijl-kleuren is geschilderd. Schouwburg De Lawei is het culturele hart van de stad, met een breed programma aan theater, muziek en film.

Wie liever de natuur in trekt, vindt bij De Veenhoop de toegangspoort tot Nationaal Park De Alde Feanen, een moerasgebied met rietlanden, petgaten en meer dan honderd vogelsoorten. Iets verder van het water staan de dorpskerk van Rottevalle en de Kloosterkerk met toren in Kortehemmen. Bij mooi weer is ook zwemcentrum De Welle, het grootste zwembadcomplex van Noord-Nederland, een geliefde bestemming.

Gezellige Horeca aan het Water

Direct aan Jachthaven De Drait serveert de Captains Lounge het hele jaar door broodjes, snacks en dranken op het terras aan het water. In het centrum van Drachten, aan het eind van de Drachtstervaart, ligt Restaurant-Catering De Haven, met een zonnig terras voor een hapje na het varen.

In Oudega kijkt Hotel-Restaurant Ie-Sicht vanaf een groot terras uit over de Wijde Ee, met een kaart die van lunch tot uitgebreid diner reikt. Bij De Veenhoop tot slot ligt Restaurant It Polderhûs, gevestigd in een boerderij uit 1872, op enkele honderden meters van de eigen jachthaven, met in het voorjaar en de zomer verse paling van een lokale beroepsvisser op de kaart.

Waarom Overnachten in een Jachthaven in Smallingerland?

Wie hier aanmeert, ligt centraal tussen de Friese meren en het rustiger vaarwater van de Alde Feanen, zonder de drukte van de grote toeristische havens verderop. Jachthaven De Drait biedt met meer dan 650 ligplaatsen alle voorzieningen voor een langer verblijf, terwijl de kleinere havens bij Oudega, Smalle Ee en De Veenhoop juist aantrekkelijk zijn voor wie op zoek is naar rust en natuur.

Vanuit De Veenhoop kunnen kinderen bovendien kanoën of een zeillesje volgen, wat de omgeving ook voor gezinnen aantrekkelijk maakt. Overnachten in de gemeente betekent ‘s ochtends zo het water op naar de Friese meren, of juist het fietspad op langs de petgaten van de Alde Feanen. Voor watersporters die zowel de stad als de natuur willen combineren, is Smallingerland daarmee een van de veelzijdigste vaarbestemmingen van Zuidoost-Fryslân.